Inspekcja produktów spożywczych

Inspekcja produktów spożywczych: detektor metalu czy X-Ray?

Ryzyko pojawienia się zanieczyszczeń w procesie przetwarzania żywności spędza sen z powiek wielu producentom. Jest to nie tylko kwestia zdrowia konsumenta, ale też możliwości utraty reputacji w przypadku wykrycia nieprawidłowości podczas audytu lub częstych reklamacji produktu.

Obecnie producenci żywności są zmuszeni wprowadzać programy prewencyjne zgodnie z wytycznymi regulacji unijnej 852/2005 czy ISO 22000 Instrukcje Bezpieczeństwa Żywności. System zarządzania bezpieczeństwem żywności HACCP wymaga analizy zagrożeń fizycznych, chemicznych i biologicznych na każdym etapie przygotowania produktu. Najważniejszymi narzędziami wykrywania zanieczyszczeń są urządzenia montowane na końcówce linii: detektory metalu lub systemy X-Ray. Te dwa urządzenia bazują na różnych technologiach – jak wybrać właściwe dla danej aplikacji?

Jakie zanieczyszczenia chcemy wykryć?

Z reguły detektory metalu są używane do wykrywania metali żelaznych (żelazo i jego stopy) i nieżelaznych (aluminium, miedź, cyna, ołów) oraz stali nierdzewnej, zaś X-Ray może wykryć wszystkie metale, jak również ciała obce innego pochodzenia (szkło, kości, kamienie, pestki, plastik). W zależności od czułości urządzenia i rodzaju produktu, możliwe do wykrycia są zanieczyszczenia o wielkości już od 0,5 mm (w przypadku metali). Zanim jednak uruchomione zostaną docelowe ustawienia detektora, każdy producent musi ustalić zakres ciał obcych, które mogą potencjalnie przedostać się do produktu. Testery symulujące zanieczyszczenie pomagają odpowiednio skalibrować system detekcji.

Jak pakowany jest produkt?

Na czułość obu typów detektorów może wpływać sposób konfekcjonowania produktów oraz ich właściwości fizyczne. Detektory metalu bazują na zdolności przewodzenia i właściwościach magnetycznych, a X-Ray na różnicach w gęstości produktu i ciała obcego. Oznacza to, że system X-Ray może mieć trudności w wykrywaniu zanieczyszczeń, które w stosunku do produktu posiadają niewielką różnicę gęstości. Z drugiej strony detektor metalu może pomijać metale w produktach owiniętych w folię aluminiową. Dlatego w każdym przypadku niezbędna jest analiza konkretnego przypadku i przeprowadzenie testów. Pozwoli to wybrać najbardziej właściwy system detekcji.

Systemy X-Ray, np. marki Mekitec, wprowadzone na polski rynek przez firmę Logopak East, posiadają niewielkie rozmiary i łatwo je umieścić na linii produkcyjnej, świetnie sprawdzą się przy produktach w opakowaniach jednostkowych. Detektory metalu (np. firmy Fortress, również w ofercie Logopak East) mają trochę większe rozmiary, ale oprócz produktów pakowanych, mogą obsłużyć również te sypkie, jak granulaty, mąka, cukier (detektory grawitacyjne) czy mięso, nabiał, płyny przed ich zapakowaniem (detektory rurowe).

Koszty rozwiązania

Detektory metalu są z reguły trochę tańsze, różnica cenowa pogłębia się, gdy potrzebne jest większe urządzenie do inspekcji produktu o dużych rozmiarach, np. sprawdzane są opakowania zbiorcze, a nie pojedyncze sztuki; wielkość aparatury w detektorach Fortress jest dostosowywana do rozmiaru produktu.

Różnica może dotyczyć zużycia energii, które należy do bieżących kosztów. Zależy przede wszystkim od tego, czy system rentgenowski wymaga systemów chłodzących, takich jak wentylatory czy klimatyzatory, które zwiększają zużycie energii. Detektory metali wykazują dłuższą żywotność w ekstremalnych środowiskach, np. zamrażarki, mokre zakłady przetwórcze, jak przetwórstwo ryb, czy suche składniki, takie jak mąka w piekarni.

Innym czynnikiem jest koszt części zamiennych i bieżąca konserwacja. Generatory i lampy rentgenowskie, chociaż znacznie bardziej niezawodne niż kiedyś, zużywają się po jakimś czasie.  Ceny części zamiennych do systemu X-Ray są zazwyczaj dość wysokie w porównaniu z częściami do zwykłych detektorów metali. Oczywiście, inne argumenty mogą przeważyć nad kosztami. Przed dokonaniem inwestycji producent musi mieć pewność, że zakupiony system przyniesie znaczną poprawę w zakresie redukcji ryzyka, a także wszechstronności dla tego konkretnego zastosowania.

Czy potrzebne są dodatkowe funkcje?

Inwestując w jakąkolwiek technologię, warto zastanowić się, jak najlepiej ją wykorzystać. Sprawdźmy, jakie możliwości posiada maszyna poza wykrywaniem zanieczyszczeń. W tym zakresie więcej dodatkowych funkcji mają systemy rentgenowskie, które mogą prześwietlić wnętrze opakowania i wykryć brakujące produkty, sprawdzać produkt mierząc kształt, liczbę sztuk, oszacować ciężar, a co za tym idzie ewentualny ubytek w produkcie.

Podsumowanie

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, którą technologię wybrać, z pewnością żadne z tych rozwiązań nie jest uniwersalne, dlatego firma Logopak East, która od kilku lat z sukcesem wdraża na rynku polskim systemy X-Ray Mekiteca zdecydowała się uzupełnić swoją ofertę o detektory metalu Fortress Technnology. Jest wiele różnych czynników wpływających na wydajność, najlepszym sposobem na wybranie idealnego systemu inspekcji jest dokładna analiza aplikacji, produktów i przemysłu, następnie testy wybranych urządzeń. Aby mieć pewność, że inwestycja przyniesie zamierzony efekt, warto zasięgnąć porady dystrybutora posiadającego w swojej ofercie oba typy maszyn.